2027-2029 Orta Vadeli Programı Duyuruldu: Türkiye Ekonomisinin Yeni Yol Haritası

Türkiye ekonomisinin 2027-2029 dönemine ilişkin yol haritası niteliğindeki Orta Vadeli Program (OVP) çalışmaları tamamlanarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından kamuoyuna açıklandı. Ortak akıl ve katılımcılık prensipleriyle hazırlanan bu kapsamlı program, politikalar ve tedbirlerle küresel ve bölgesel risklerin arttığı bir dönemde Türkiye'nin ekonomik hedeflerini belirliyor.

Programın tanıtımında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın yanı sıra Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de önemli değerlendirmelerde bulundu.

Küresel ve Bölgesel Dinamiklerin Güncel Ekonomi Üzerindeki Etkileri

Açıklamalarda, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihi seviyelere çıktığı bir dönemden geçildiği vurgulandı. Özellikle bölgede yaşanan savaşın doğrudan ve dolaylı etkileri, geçtiğimiz yıl esas alınan varsayımların güncellenmesini zorunlu kıldı.

• Euro Bölgesi büyümesi %1,2'den %0,9'a geriledi.
• Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgelerinde büyüme %-0,5'e kadar düştü.
• Brent petrolün ortalama fiyatı 89,3 dolara yükseldi.
• Küresel enflasyon tahmini %3,6'dan %4,7'ye çıktı.

2026 Yılı Ekonomik Göstergeleri ve Güncellenen Tahminler

Güncellenen OVP kapsamında 2026 yılına dair bazı önemli ekonomik göstergelerde revizyonlar yapıldı:

• Büyüme tahmini %3,3 olarak güncellendi.
• Yılsonu enflasyon tahmini %28,4'e yükseltildi.
• Enerji ithalatı tahmini 71 milyar dolara ulaştı.
• Dış ticaret açığı tahmini 105 milyar dolara çıktı.

Bu güncellemeler, programın ana çerçevesinde bir değişiklik anlamına gelmemekle birlikte, Türkiye ekonomisinin üretmeye, büyümeye ve istihdam oluşturmaya devam ettiği belirtildi. Özellikle 2026 yılı küresel büyümenin ivme kaybettiği bir yıl olarak öne çıkarken, 2027'de küresel büyümenin %3,4'e yükselmesi bekleniyor.

Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olan AB'de büyümenin 2026'da %1,2'ye gerilemesi, 2027'de ise %1,4'e yükselmesi bekleniyor. MENA bölgesinde 2027 yılında beklenen %7,3'lük güçlü büyüme ise 2026'daki sert daralmanın baz etkisiyle gerçekleşecek. 2026 yılında ihracatçıların zorlu dış talep ortamına rağmen başarılı bir performans sergilediği de vurgulandı.

KKM'den Çıkış Süreci ve Risk Primindeki Düşüş

Jeopolitik risklerdeki belirgin artış ve savaşın ardından risk endeksinin tarihsel ortalamasının üzerine çıkması dikkat çekici bir diğer nokta. Bu durum, enerji ithalatı tahminlerinin yükselmesinde etkili oldu. Uygulanan politikalar çerçevesinde Türk Lirası'na (TL) güvenin artarak devam ettiği, TL mevduat payının %61,5 seviyesine yükseldiği belirtildi. Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminden çıkış sürecinin sorunsuz bir şekilde tamamlanması ve risk priminin (CDS) 220'nin altına inmesi, kaydedilen önemli mesafeler arasında yer alıyor.

Ağustos ayında 280 milyar dolar seviyesine ulaşan ihracat performansı ve orta-yüksek teknoloji ürünlerinin ihracattaki payının %40'tan %44,1'e yükselmesi de olumlu gelişmelerden. Enerji ve emtia fiyatlarındaki yükselişin dış dengede geçici baskı oluşturduğu belirtilirken, cari işlemler açığının milli gelire oranının 2025'te %1,6, 2026'da %2,3 seviyesinde gerçekleştiği ve uzun dönem ortalaması olan %3,2'nin belirgin bir şekilde altında kaldığı ifade edildi.

Enflasyonla Mücadele ve Tek Haneli Hedefler

Programın en öncelikli hedeflerinden biri fiyat istikrarını kalıcı hale getirerek enflasyonu tek hanelere indirmek. %75,5 seviyesine yükselen enflasyonun belirgin bir düşüş eğilimine girdiği, geçici olarak yataylaştığı ve Ağustos 2026 itibarıyla %31,5 seviyesinde gerçekleştiği açıklandı. Yılsonu hedefi ise %28,4.

Merkez Bankası'na Göre Savaşın Enflasyon Üzerindeki Etkisi

Merkez Bankası'nın hesaplamalarına göre, savaştan doğrudan etkilenen ana kalemler dışarıda bırakıldığında enflasyonun aşağı yönlü bir seyir izlediği ve savaşın enflasyon üzerindeki etkisinin 7 puana yakın olduğu belirtildi.

Kamu Tasarrufu ve Milli Gelir Hedefleri

Tasarruf genelgesiyle kamuda önemli ölçüde tasarruf sağlandığı ifade edildi. 2016 harcama biriminde denetimler gerçekleştirilerek, genelge kapsamındaki harcamaların bütçe içindeki payı %4,6'dan %2,9 seviyesine düşürüldü.

2026 yıl sonunda milli gelirin 1,8 trilyon doları aşması ve kişi başı milli gelirin 20 bin doları aşarak Türkiye'nin satın alma gücü anlamında 11. büyük ekonomi konumunu sürdürmesi bekleniyor.

2027-2029 Orta Vadeli Programı Hedefleri

Elde edilen kazanımlar üzerine inşa edilen yeni OVP hedefleri ise şu şekilde sıralandı:

• Büyüme: 2027'de %4,2, 2029'da %5 olması bekleniyor. Tarımda teknoloji ve verimlilik artışı, hizmetlerde bilgi ve teknolojiye dayalı yüksek katma değerli faaliyetler öne çıkarılacak.
• İstihdam ve İşsizlik: Büyüme kadar öncelikli alan olan istihdamda, 2026'da %8,1 olan işsizlik beklentisi 2027'de %8'e, 2028'de %7,8'e ve 2029'da %7,6'ya düşürülmesi hedefleniyor.
• Enflasyon Hedefi: 2027 için %21, 2028 için %13,5 ve 2029 için %9 olarak belirlendi.
• Cari İşlemler Açığı: 2027 yılı için %1,9, 2028 için %1,8, 2029 için ise %1,6 olarak hedefleniyor.
• Bütçe Açığı: 2026'da %3,1, 2027'de ise %3,5 olarak hedefleniyor.

Deprem Harcamaları ve Kamu Borcunun Durumu

Deprem dolayısıyla yapılan harcamaların 5,4 trilyon TL (104 milyar dolar) olduğu ve bu kaynakların konut, işyeri ve kamu altyapısının yeniden inşası için kullanıldığı belirtildi. Toplam 455 bin bağımsız konutun inşası tamamlandı. 2027'de depremle ilgili harcamaların 10 milyar dolara düşmesi bekleniyor. Kamu borcunun milli gelire oranının Türkiye'de %20 seviyesinde olduğu, gelişmiş ülkelerde ise bu oranın %100'ün üzerinde olduğu vurgulandı.

"Milli Geliri 2,2 Trilyon Doların Üzerine Taşımayı Hedefliyoruz"

Program süresince 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulması ve işsizlik oranının %8'in altına gerilemesi öngörülüyor. Milli gelirin 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatının ise 450 milyar dolara taşınması hedefleniyor. Büyümenin sadece hızına değil, kalitesine de odaklanılacak.

Stratejik Sektörler ve Politikalar

• İmalat sanayisinin üretim ve ihracat kapasitesinin korunması ve güçlendirilmesi stratejik öncelik. İmalat Sanayisi Güçlendirme Programı hayata geçirilecek.
• Finansmana erişimin kolaylaştırılması için 250 milyar TL ilave kredi desteği ve orta-yüksek teknoloji yatırımlarına yönelik 750 milyar TL'lik kredilerin devamı sağlanacak.
• İstihdamı koruyan işletmelere destek sürdürülecek.
• İhracatta yeni pazarlara erişim güçlendirilecek, Eximbank destekleri artırılacak.
• Tarımsal üretimde verimlilik artışı ve maliyet baskısını azaltarak gıda fiyatlarındaki oynaklık azaltılacak.
• Dijital TL'nin kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar devam edecek.
• TL tasarruf ve yatırım araçları çeşitlendirilecek.
• Kalkınma Yolu, Zengezur Koridoru ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinde demiryolu bağlantısı gibi stratejik hatlara ulaşılacak.

Yetkililerden OVP Değerlendirmeleri ve Soru-Cevaplar

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'ın Enflasyon Vurgusu

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, enflasyon raporunda 2026 yılsonu tahminlerinin güncellendiğini, 2027 ve sonrası için tahminlerin OVP sürecinde yapılacağını belirtti. Karahan, küresel konjonktürdeki değişen dinamiklerin (pandemi, tedarik zinciri, ticaret savaşları, fiziksel savaşlar) arz şokları yaratarak enflasyon dinamikleri üzerinde ciddi etkileri olduğunu, bu yılki 7 puanlık etkinin savaşın beklenenden daha ciddi seyretmesinden kaynaklandığını ifade etti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten Tasarruf ve Kayıt Dışılık Açıklamaları

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kamuda tasarrufların yatırımları azaltmadığını, aksine kamu yatırımlarının milli gelire oranında cüzi bir artış olduğunu vurguladı. Tasarruf genelgesinin güçlü bir izleme, denetleme ve yaptırım uygulamasıyla sonuç verdiğini, kamu taşıtları, binaları, enerji, su, ulaşım ve iletişim giderlerinde önemli düşüşler kaydedildiğini ve 484 milyar TL tasarruf edildiğini açıkladı. Kiralık taşıt sayısında %21 düşüş sağlandığını, enerji ve su kullanımında ciddi tedbirler alındığını belirtti.

Kayıt dışılıkla mücadelede gönüllü uyumu önceliklendirdiklerini, büyük veri analitiği kullanarak mükelleflere denetim öncesi düzeltme imkanı sunduklarını ifade etti. Büyük şirketlerde denetim oranının 3'e katlandığını, küçük ölçekli şirketlerde ise gerilediğini aktardı. Vergi gelirlerinin milli gelire oranının 2026'da %17'nin üzerine çıktığını, 2027'de ise %17,9 tahmin edildiğini söyledi.

Şimşek, küresel şoklar ve zorlu coğrafyaya rağmen Türkiye'nin dayanıklılığının arttığını, OVP'nin öngörülebilirliği artırdığını ve güçlü siyasi iradeyle sahiplenilmesinin değerli olduğunu vurguladı. KKM'den çıkışın önemine değinirken, ihracat kredilerinin toplamdaki oranının %12'lere çıktığını, reeskont kredilerinin 17 kat artırıldığını, çiftçi ve esnafa yönelik faiz sübvansiyonları ile üretici kesimin yanında olduklarını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'dan Bütüncül Mücadele Vurgusu

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, enflasyonla mücadelenin para ve maliye politikalarının bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesini gerektirdiğine inandıklarını belirtti. Geriye dönük fiyat artışlarının enflasyon ortalamasının üstünde olduğunu ve maliye politikasının gelecekte enflasyonla mücadeleye daha fazla katkı sunacağını ifade etti. Deprem konutlarının bitmesinin, deprem yaşayan şehirlerde konut arzını ve kira fiyatlarını olumlu etkilediğini, enerjide ise yerli ve yenilenebilir kaynakları geliştirme yönünde güçlü bir çaba içerisinde olduklarını kaydetti.

Önceki OVP Hedefleriyle Karşılaştırma

2026-2028 dönemini kapsayan önceki OVP'de ekonominin 2026'da %3,8, 2027'de %4,3 ve 2028'de %5 büyümesi hedeflenmişti. Enflasyonun bu yıl için %16, 2027 için %9, 2028 için %8 olması öngörülmüştü. Bütçe açığının GSYH'ye oranı 2026'da %3,5, program sonunda ise %2,8 olarak hesaplanmıştı. İşsizlik oranında 2026 için %8,4, 2027 için %8,2 ve 2028 için %7,8 hedefi konulmuştu. İhracatın bu yıl sonunda 282 milyar dolar, 2027'de 294 milyar dolar, program sonunda 308,5 milyar dolar olması, ithalatın ise 2026'da 378 milyar dolar, gelecek yıl 393 milyar dolar, 2028'de de 410,5 milyar dolar olması öngörülmüştü. Yeni OVP, küresel ve bölgesel gelişmeler ışığında bu hedeflerde güncellemeler içeriyor.

Sağlık Bakanı Memişoğlu'ndan "Sağlıklı Türkiye Yüzyılı" Vurgusu

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Sağlıklı Türkiye Yüzyılı" hedeflerine kararlılıkla ilerlediklerini belirtti. 2027-2029 Orta Vadeli Programı doğrultusunda birinci basamak ve koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendireceklerini, evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerini bütünleşik bir yapıyla geliştireceklerini, üniversite hastanelerini eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti sunumunda daha etkin kılacaklarını ifade etti. Aşı, ilaç, tıbbi cihaz ve yapay zeka teknolojilerinde yerli üretim kapasitesini artıracaklarını, değer bazlı geri ödeme modelleriyle finansal sürdürülebilirliği sağlayacaklarını ve sağlık turizminde hizmet kalitesi ile Türkiye'nin uluslararası konumunu daha ileriye taşıyacaklarını kaydetti. Memişoğlu, vatandaşların en iyi sağlık hizmetine erişimini esas alarak millet için durmaksızın çalışmaya devam edeceklerini dile getirdi.