Tuna Nehri’nin \u00e7ekilen sular\u0131n\u0131n alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan kalma patlamam\u0131\u015f bombalar ve tarih \u00f6ncesi mamut kemikleri gibi arkeolojik buluntular, ilk bak\u0131\u015fta sadece ge\u00e7mi\u015fin bir yans\u0131mas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak bu ke\u015fifler, asl\u0131nda Avrupa’n\u0131n kalbinde derinle\u015fen bir ekonomik krizin ve h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen enerji darbo\u011faz\u0131n\u0131n somut birer habercisi.<\/p>\n
Son aylarda \u00f6zellikle Orta ve Do\u011fu Avrupa’y\u0131 etkisi alt\u0131na alan kavurucu s\u0131cak dalgas\u0131 ve \u015fiddetli kurakl\u0131k, k\u0131tan\u0131n en stratejik ticari ve lojistik arterleri olan Tuna ve Ren nehirlerinin su seviyelerini tarihi dip noktalara indirdi. Hollanda k\u0131y\u0131lar\u0131ndan Karadeniz’e uzanan bu hayati su yollar\u0131ndaki bu t\u0131kan\u0131kl\u0131k; nehir ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sekteye u\u011fratmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda Avrupa’n\u0131n enerji arz g\u00fcvenli\u011fini do\u011frudan tehdit ederek k\u0131ta sanayisini y\u00fcksek navlun maliyetleri ve \u00fcretim k\u0131s\u0131nt\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n
H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 gibi k\u00fcresel deniz ge\u00e7i\u015flerinin zaten risk alt\u0131nda oldu\u011fu bir d\u00f6nemde, Avrupa’n\u0131n i\u00e7 suyollar\u0131ndaki bu kurakl\u0131k, k\u0131tan\u0131n daha zorlu g\u00fcnlerine i\u015faret ediyor.<\/p>\n
H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, k\u00fcresel petrol ve do\u011falgaz ticaretinde kritik \u00f6neme sahipken, Kuzeybat\u0131 Avrupa’n\u0131n can damar\u0131 olan Ren Nehri de b\u00f6lgesel sanayi i\u00e7in hayati bir ta\u015f\u0131ma hatt\u0131d\u0131r. Kimya fabrikalar\u0131n\u0131, petrol rafinerilerini, \u00e7elik d\u00f6k\u00fcmhanelerini, k\u00f6m\u00fcrle \u00e7al\u0131\u015fan enerji santrallerini ve \u0130svi\u00e7re, Almanya ve Fransa’daki \u00fcretim tesislerini Hollanda limanlar\u0131na ba\u011flayan bu nehir, sanayinin kesintisiz i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in olmazsa olmazd\u0131r. Nitekim Alman kimya devi BASF SE’nin Bloomberg’e yapt\u0131\u011f\u0131 “Ren Nehri olmasayd\u0131, Bat\u0131 Avrupa’daki sanayi \u00fcretimi \u00e7\u00f6kerdi” a\u00e7\u0131klamas\u0131, nehrin \u00f6nemini \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k 800 mil uzunlu\u011fundaki Ren Nehri’nde 6900 civar\u0131nda gemi y\u00fck ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmakta olup, g\u00fcncel su seviyelerinin dramatik d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc trafi\u011fi neredeyse tamamen durma noktas\u0131na getirdi. Bu durum, Avrupa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisi Almanya ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkeyi do\u011frudan etkiliyor.<\/p>\n
Ren Nehri, 1947, 1959, 1964, 1976 ve \u00f6zellikle 2018’deki tarihi kurakl\u0131k gibi d\u00f6nemlerde d\u00fc\u015f\u00fck su seviyeleriyle m\u00fccadele etmi\u015fti. 2018 krizi, nehir k\u0131y\u0131s\u0131ndaki bir\u00e7ok sanayi tesisinin kapanmas\u0131na ve Alman ekonomik b\u00fcy\u00fcmesinde belirgin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olmu\u015ftu. Bloomberg’e g\u00f6re, e\u011fer yak\u0131n zamanda ya\u011f\u0131\u015flar ba\u015flamazsa, 2026’daki bu krizin en az 2018’deki kadar k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Ren Nehri i\u00e7in en kurak aylar\u0131n, yani A\u011fustos ve Eyl\u00fcl’\u00fcn hen\u00fcz ba\u015f\u0131nda olundu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, durumun daha da k\u00f6t\u00fcle\u015febilece\u011fi endi\u015fesi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Ren Nehri; tah\u0131l, mineral, cevher, k\u00f6m\u00fcr ve petrol \u00fcr\u00fcnleri gibi hayati maddelerin ta\u015f\u0131nmas\u0131nda kilit bir nakliye arteri olup, AB’nin en b\u00fcy\u00fck ekonomisindeki \u015firketler i\u00e7in ciddi darbo\u011fazlar yarat\u0131yor. Su seviyesi trafi\u011fi durduracak kadar d\u00fc\u015ferse, bu kay\u0131plar h\u0131zla i\u00e7 b\u00f6lgelere yay\u0131lacakt\u0131r. \u0130svi\u00e7re gibi \u00fclkeler, Antwerp-Rotterdam-Amsterdam petrol merkezinden gelen dizel gibi rafine \u00fcr\u00fcnleri temin etmekte zorlanacak ve stratejik petrol rezervlerini kullanmak zorunda kalabilecektir. Alman petrokimya tesisleri ve \u00e7elik d\u00f6k\u00fcmhaneleri, Kuzey Denizi limanlar\u0131ndan ithal edilen hammaddelerin yetersizli\u011fi nedeniyle \u00fcretimlerini azaltmak zorunda kalabilir. Almanya’da yerel yak\u0131t k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 da olas\u0131d\u0131r. Ren Nehri’ndeki bu aksama, k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131n\u0131n zaten k\u0131r\u0131lgan oldu\u011fu bir d\u00f6nemde meydana gelmesiyle durumu daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 veya Bab \u00fcl-Mendeb gibi kritik ge\u00e7itlerde oldu\u011fu gibi, alternatif ta\u015f\u0131ma yollar\u0131 mevcut olsa da, bunlar hem pahal\u0131 hem de lojistik a\u00e7\u0131dan zorludur. \u015eu anda gemiler Kaub bo\u011faz\u0131n\u0131n kayal\u0131k nehir yata\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7ebiliyor, ancak y\u00fcklerini azaltmak zorunda kalmalar\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir kapasite kayb\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Ge\u00e7en hafta, ortalama y\u00fck kapasitesi normalde 5100 tondan 800 tona kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Avrupa’y\u0131 etkileyen bu kurakl\u0131k, sadece Ren Nehri’ni de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Tuna Nehri’ni de vurdu. Tuna Nehri’nde de baz\u0131 b\u00f6lgelerde su seviyeleri rekor d\u00fc\u015f\u00fck seviyelere geriledi ve bu durum denizcilik, enerji \u00fcretimi ve turizmi ciddi \u015fekilde etkiledi. Macaristan Su \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn verilerine g\u00f6re, Tuna Nehri’ndeki \u00f6l\u00e7\u00fcm istasyonlar\u0131nda su seviyesi tarihi d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferlere ula\u015ft\u0131 ve 2018’deki rekor seviyeyi de geride b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n
Bu durumun en ciddi sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, Macaristan ve Romanya’n\u0131n tarihlerinde ilk kez Tuna Nehri’nin so\u011futma sistemleriyle \u00e7al\u0131\u015fan atom reakt\u00f6rlerini kapatmak zorunda kalmas\u0131d\u0131r. Macaristan’\u0131n elektri\u011finin neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan Paks N\u00fckleer Santrali, Pazartesi g\u00fcn\u00fcnden bu yana \u00fcretimini azalt\u0131yor ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta tamamen kapat\u0131lmas\u0131 bekleniyor. Macaristan Ba\u015fbakan\u0131 Peter Magyar, bu durumun bir enerji krizine yol a\u00e7abilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunarak vatanda\u015flardan enerji t\u00fcketimini azaltmalar\u0131n\u0131 istedi. Benzer \u015fekilde, Romanya’da da Cernavod\u01ce enerji santralindeki bir reakt\u00f6r \u00fcnitesi kapat\u0131ld\u0131 ve ikinci bir \u00fcnitenin de kapat\u0131laca\u011f\u0131 duyuruldu.<\/p>\n
Slovakya ve Macaristan’dan Romanya ve Bulgaristan’a kadar Tuna Nehri \u00fczerindeki gemiler, tam y\u00fckl\u00fc olarak seyahat edemiyor ve uzun bekleme s\u00fcreleriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. S\u0131rbistan’da, Djerdap 1 hidroelektrik santralinin \u00fcretim kapasitesi y\u00fczde 20’ye d\u00fc\u015ferken, Kostolac k\u00f6m\u00fcrle \u00e7al\u0131\u015fan enerji santrallerindeki so\u011futma sistemleri de aksad\u0131.<\/p>\n
Ekonomistler, nehir seviyelerinin A\u011fustos ay\u0131 boyunca d\u00fc\u015f\u00fck seyretmesi durumunda, Almanya ve Orta Avrupa ekonomilerindeki b\u00fcy\u00fcme tahminlerinin a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc revize edilebilece\u011fi konusunda uyar\u0131yor. Enerji krizi ve tedarik zinciri aksakl\u0131klar\u0131yla son d\u00f6nemin en zorlu s\u00fcre\u00e7lerini ge\u00e7iren Avrupa \u00fclkeleri, art\u0131k iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sadece gelece\u011fin de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn ticaret ve enerji dengelerini do\u011frudan sarsan bir makroekonomik risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015fiyor. Mevcut durum, k\u0131ta i\u00e7in hi\u00e7 de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir tablo \u00e7izmiyor ve acil \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tuna Nehri’nin \u00e7ekilen sular\u0131n\u0131n alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan kalma patlamam\u0131\u015f bombalar ve tarih \u00f6ncesi mamut kemikleri gibi arkeolojik buluntular, ilk bak\u0131\u015fta sadece ge\u00e7mi\u015fin bir yans\u0131mas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak bu ke\u015fifler, asl\u0131nda Avrupa’n\u0131n kalbinde derinle\u015fen bir ekonomik krizin ve h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen enerji darbo\u011faz\u0131n\u0131n somut birer habercisi. Son aylarda \u00f6zellikle Orta ve Do\u011fu Avrupa’y\u0131 etkisi […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":5428,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-5427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5429,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5427\/revisions\/5429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sunpress4.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}