Türkiye’de bahşiş tartışması

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dünya genelinde bahşiş ve servis ücreti uygulamaları, ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor. Türkiye ile yapılan kıyaslamalar ve uluslararası örnekler incelendiğinde, bu uygulamaların hem kültürel hem de ekonomik dinamiklerle şekillendiği görülmektedir. Örneğin, ABD ve Çin gibi ülkelerde ortalama yüzde 20’ye varan bahşiş oranlarıyla dünya sıralamasında üst sıralarda yer alırken, bazı Uzak Doğu ülkelerinde bahşiş vermek ayıp kabul edilmekte, Avrupa’da ise servis ücreti genellikle faturaya dahil edilip bahşiş tamamen gönüllülük esasına bırakılmaktadır.

Türkiye’de ise bahşiş, genellikle dayanışma amaçlı ve gönüllülük esaslı bir uygulama olarak varlığını sürdürmektedir. Ancak son dönemde Ticaret Bakanlığı’nın zorunlu servis ve kuver ücreti uygulamalarını kaldırarak bahşişi gönüllülük esasına bağlaması, ekonomik koşulların zorlaşmasıyla birlikte “zorunlu bahşiş” tartışmasını yeniden alevlendirmiştir. Kanunu dolanarak “servis ücretini” menü fiyatlarına yansıtma yoluna giden işletmeler, sıkı denetim altına alınmıştır. Ticaret Bakanlığı Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, tespit ettiği işletmelere idari para cezası kesmek için hazırlıklarını sürdürmektedir.

DÜNYADA BAHŞİŞ KÜLTÜRÜ VE UYGULAMALARI: HANGİ ÜLKEDE NE KADAR?

Bahşiş verme alışkanlığı, dünya genelinde oldukça değişken bir tablo sunar. Bazı ülkelerde bahşiş beklentisi oldukça yüksekken, bazılarında ise yok denecek kadar azdır. Örneğin, ABD ve Kanada’da restoranlarda genellikle yüzde 15-20 oranında bahşiş bırakılması beklenir. Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Katar gibi Orta Doğu ülkelerinde ise ortalama yüzde 10-15 civarında bahşiş verilir.

Japonya ve Hong Kong gibi Uzak Doğu ülkelerinde bahşiş beklenmez, hatta bazı yerlerde kaba bir davranış olarak algılanabilir. Çin, Güney Kore ve Singapur gibi ülkelerde, özellikle yerel halk arasında bahşiş verilmesi yaygın değildir. İsveç, Danimarka, Finlandiya gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde ise bahşiş miktarı çok düşük tutulur veya hesap küçük bir miktar yuvarlanarak bırakılır. Türkiye’de genellikle isteğe bağlı olan bahşiş, restoranlarda yüzde 5-10 civarında, turistik bölgelerde ise biraz daha yüksek oranlarda bırakılabilir. İngiltere’de yüzde 10-15 civarında bahşiş uygulanırken, birçok yerde servis ücreti faturaya dahil edilir. Almanya’da da Türkiye’deki gibi yüzde 5-10 arasında bahşiş bırakılır; taksilerde ve otellerde ise hesabın yuvarlanması yaygın bir uygulamadır.

ÜLKELERE GÖRE BAHŞİŞ ORANLARI: RESTORAN, TAKSİ VE OTEL UYGULAMALARI

Restoranlar, taksiler ve otellerde bahşiş uygulamaları değişmekle birlikte, belli başlı ülkelerdeki ortalama oranlar şöyledir:

• ABD: Ortalama yüzde 20, taksilerde yüzde 10-15, otellerde birkaç dolar.
• Kanada: Yüzde 15-20, taksilerde yüzde 10 civarı.
• İngiltere: Yüzde 10-15; bazı yerlerde yüzde 10’a yuvarlama yeterli olabilir.
• Fransa: Servis ücreti genellikle hesaba dahildir. Ekstra bahşiş vermek tamamen isteğe bağlıdır; ancak gönüllülük esaslı yüzde 10 bahşiş bırakılabilir veya küçük yuvarlamalar yapılır.
• Almanya: Yüzde 5-10; hesabın yuvarlanması yeterli sayılır.
• İtalya-İspanya: Servis ücreti genelde fiyata dahildir; ekstra yuvarlama yüzde 5-10’u geçmez.
• Japonya: Genellikle bahşiş verilmez; ancak bazı hizmetlerde küçük bir minnettarlık gösterilebilir.
• Birleşik Arap Emirlikleri-Katar: Yüzde 10-20 arasında bahşiş bırakılır. Küçük bahşişler bile takdir edilir.
• Güney Afrika: Tavsiye edilen bahşiş aralığı yüzde 10-15’tir.

2023 CEOWORLD MAGAZINE: BAHŞİŞ VERMEDE EN CÖMERT ÜLKELER LİSTESİ

Turist ve yerel halkın davranışları, sektörler ve hizmet türleri arasında farklılık gösterse de, CEOWORLD Magazine tarafından 2023 yılında yapılan geniş çaplı bir ankete göre, restoranlar üzerinden dünya genelinde en yüksek bahşiş veren ülkeler şu şekilde sıralanmıştır:

1. ABD – ortalama yüzde 20
2. Çin – ortalama yüzde 18
3. Japonya – yüzde 15–20 (belirli durumlarda)
4. Almanya – yüzde 15–20
5. Hindistan – yüzde 15–20
6. Birleşik Krallık – yüzde 15–20
7. Fransa – yüzde 15–20
8. Rusya – yüzde 15–20
9. Kanada – yüzde 15–20
10. İtalya – yüzde 10–20

Bu değerlendirmelere göre, ABD dünya genelinde en tutarlı ve yüksek bahşiş oranına sahip ülke olarak öne çıkmaktadır. Çin ve bazı Asya ülkelerinde yerel halktan bahşiş beklenmese de, turistik bölgelerde yüksek bahşiş oranları görülebilmektedir. Sonuç olarak, bahşiş verme davranışı; dayanışma duygusu, kültürel normlar, ödeme yöntemleri, gelir ve refah düzeyi gibi birçok faktörle doğrudan ilişkilidir. Yani bahşiş oranı, kültürel davranış kalıplarına bağlı olsa da ağırlıklı olarak ekonomik verilere dayalı karmaşık bir davranış biçimidir.