ABD Başkanı Donald Trump: 60 gün boyunca Hürmüz Boğazı’ndan geçiş ücreti alınmayacak
ABD ile İran arasındaki diplomasi trafiği hız kazanırken, iki taraftan da birbirini tamamlamayan ve zaman zaman çelişen açıklamalar gelmeye devam ediyor. Özellikle kritik Hürmüz Boğazı'nın statüsü ve gelecekteki geçiş ücretleri konuları gündemde.
TRUMP'TAN HÜRMÜZ BOĞAZI AÇIKLAMASI: 60 GÜN ÜCRETSİZ GEÇİŞ
Ortadoğu'da yükselen gerilim devam ederken, İran Devrim Muhafızları, ABD'nin taahhütlerini göz ardı ettiğini iddia ederek Hürmüz Boğazı'nın tanker trafiğine kapatıldığını bildirdi. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, İran ile sağlanan 60 günlük ateşkes dönemi boyunca Hürmüz Boğazı'ndan herhangi bir geçiş ücreti alınmayacağını açıkladı.
ANLAŞMA SAĞLANAMAZSA: SADECE ABD GEÇİŞ ÜCRETİ TALEP EDEBİLİR
Başkan Trump, 60 günlük sürenin ardından kapsamlı bir anlaşmaya varılamaması halinde, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş ücretlerinin münhasıran ABD tarafından uygulanabileceğini belirtti. Sosyal medya paylaşımında, "60 günlük sürenin dolmasını takiben bir anlaşma sağlanamazsa, Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Doğu ülkelerine 'Koruyucu Melek' olarak sunduğu hizmetlerin geçmiş, mevcut ve gelecekteki maliyetlerini karşılamak üzere belirlenenler dışında herhangi bir geçiş ücreti talep edilmeyecektir" sözleriyle, bu ücretlerin yalnızca kendi ülkeleri tarafından ve kendi çıkarları doğrultusunda tahsil edilebileceğinin altını çizdi.
İRAN'DAN MİSİLLEME: HÜRMÜZ BOĞAZI KAPATILDI
İran, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu. İran Silahlı Kuvvetleri'nin stratejik birimi olan Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı'ndan yapılan resmi açıklamada, kapatma kararı için birkaç neden sıralandı: ABD'nin anlaşma taahhütlerini açıkça ihlal etmesi ve savaşın bitirilmesine yönelik mutabakatın ilk maddesini uygulamaması; ayrıca İsrail'in Güney Lübnan'da ateşkesi sürekli ihlal ederek yüz binlerce masum insanın ölümüne ve yerinden edilmesine yol açması ve işgal güçlerinin bölgeden çekilmemesi. Açıklamada, bu adımın 'düşmanın yükümlülüklerini ihlal etmesine verilecek cevabın ilk aşaması' olduğu belirtilirken, saldırıların sürmesi halinde ek önlemler alınacağı vurgulandı.
CENTCOM'DAN YALANLAMA: HÜRMÜZ BOĞAZI TİCARİ GEÇİŞLERE AÇIK
İran'ın kapatma duyurusuna rağmen, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Hürmüz Boğazı'nın ticari gemi geçişlerine açık olduğunu bildirdi. CENTCOM'dan yapılan ve İran'ın açıklamasını doğrudan referans almayan duyuruda, 20 Haziran tarihi itibarıyla Boğaz'daki ticari deniz trafiğinin kesintisiz bir şekilde devam ettiği vurgulandı. Komutanlık, aynı gün 55 ticari geminin bu uluslararası su yolundan güvenli bir şekilde geçtiğini, küresel pazarlara önemli miktarda kargo ve 17 milyon varilden fazla petrol taşıdığını belirtti. ABD ordusu, bölgedeki varlığını sürdürerek güvenli geçişlerin teminatı olmaya devam edeceğini sözlerine ekledi.
ABD BAŞKAN YARDIMCISI VANCE'TEN UMUTLU SÖZLER: GÖRÜŞMELER PAZAR GÜNÜ BAŞLAYABİLİR
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yapılması planlanan görüşmelerin pazar günü (yarın) gerçekleşebileceğini ifade etti. İsviçre'ye birkaç gün içinde gitmeyi planladığını belirten Vance, Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın İran müzakereleri için bölgede olduğunu kaydetti. Vance, "Ateşkes koşullarını sürdürme konusunda oldukça eminiz. Ayrıca, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığına dair elimizde herhangi bir kanıt bulunmuyor" sözleriyle diplomatik çözüm umudunu dile getirdi.
İRAN'IN İSVİÇRE HEYETİ BELLİ OLDU: KRİTİK İSİMLER ZÜRİH YOLUNDA
İran devlet televizyonu, "Minab 168" olarak adlandırılan ve İsviçre'ye gidecek olan İran heyetinin kilit isimlerini açıkladı. Zürih'te ABD ile mutabakat zaptının uygulanması ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının durdurulması konularını görüşmek üzere yola çıkan heyette, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Erakçi bulunuyor.
Bu önemli heyete, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri, Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti ve İran Petrol Bakanlığı Yardımcısı ile Ulusal Petrol Şirketi Genel Müdürü Hamid Burd da eşlik ediyor.
GEÇMİŞE DÖNÜK: İSLAMABAD MUTABAKATI
Söz konusu diplomatik trafiğin geçmişine bakıldığında, İran ve ABD'nin Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda 14 Haziran'da 14 maddelik bir mutabakata vardığı biliniyor. "İslamabad Mutabakatı" olarak adlandırılan bu uzlaşı metni, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanmıştı. Mutabakatın ana maddeleri arasında Lübnan'daki savaşın sonlandırılması, Hürmüz Boğazı'nın seyrüsefer trafiğine açılması ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması gibi kritik konular yer alıyordu.