REKLAM
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki “Merkezin Güncesi” blogunda yayımlanan güncel bir analiz, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonların reel sektör üzerindeki potansiyel etkilerini mercek altına alıyor.
TCMB Genel Müdürü Ünal Seven ile Müdür Kadir Gürci tarafından kaleme alınan “Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?” başlıklı çalışma, söz konusu fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin finansal büyüklüklerini, ekonomideki ağırlıklarını, tedarikçi bağlantılarını ve tasfiye kararı sonrasındaki kredi kullanımlarını detaylıca inceledi.
Analizin bulgularına göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör şirketinin tasfiye edilecek fonlarda toplam 116,2 milyar TL’lik yatırımı olduğu tespit edildi. Bu meblağın 57 milyar TL’si para piyasası fonlarında tutulurken, geri kalan tutar hisse senedi ve diğer fon çeşitlerinde dağılıyor.
Eğer 1 milyon TL’nin altındaki yatırım bakiyesine sahip firmalar da dahil edilirse, tasfiye kapsamındaki fonlara yatırım yapan şirket sayısı 4 bin 500’e yükselmekte, ancak toplam yatırım tutarı yine 116,2 milyar TL olarak kalmaktadır.
ŞİRKETLERİN EKONOMİDEKİ PAYI SINIRLI
Çalışma, bu fonlarda yatırımı bulunan firmaların, reel sektörün toplam aktiflerinin yalnızca yüzde 1,2’sini, istihdamın yüzde 0,6’sını, cirolarının yüzde 0,9’unu, ihracatın yüzde 1,1’ini ve ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,9’unu temsil ettiğini ortaya koydu.
TCMB araştırmacıları, şirketlerin fon yatırımlarının kısa vadeli finansal risklere olan duyarlılığını ölçmek için özel bir maruziyet analizi de gerçekleştirdi.
Bu analizde, firmaların tasfiye edilecek fonlardaki yatırım büyüklükleri, son bilançolarındaki dönen varlıklara oranlandı. Buna göre, maruziyet oranı yüzde 10’un altında olanlar düşük riskli, yüzde 10 ila yüzde 50 arası orta riskli ve yüzde 50’nin üzeri yüksek riskli olarak kategorize edildi.
Elde edilen verilere göre, yüksek maruziyet grubunda yer alan şirketlerin ekonomideki payı oldukça sınırlıdır. Bu firmalar toplam istihdamın ve cironun yalnızca on binde 3’ünü karşılarken, toplam ticari kredi bakiyesindeki payları da on binde 2 düzeyinde seyretmektedir.
TEDARİK ZİNCİRİNDE OLASI ETKİ: İSTİHDAMIN YÜZDE 1,2’Sİ RİSK ALTINDA
Analiz, fon tasfiyelerinin potansiyel etkilerini firmaların ticari ağları üzerinden de inceledi.
TCMB araştırmacıları, fonlarda yatırımı olan şirketlere ürün veya hizmet satan tedarikçi firmaları mercek altına alarak, toplam satışlarının yüzde 5’inden fazlasını bu firmalardan sağlayanları tespit etti.
Bu tedarikçiler, ülkedeki toplam istihdamın yüzde 1,2’sini ve toplam cironun yüzde 1,5’ini temsil etmektedir. Düşük maruziyetli şirketlerin analizden çıkarılması durumunda bu oranlarda önemli bir düşüş yaşandığı vurgulandı.
ŞİRKETLERİN KREDİ ERİŞİMİNDE SÜREKLİLİK
Çalışma, tasfiye sürecinin firmaların kısa vadeli borçlarını ödeme kapasitesi ve işletme sermayesi gereksinimleri üzerindeki potansiyel etkilerini de değerlendirdi.
Haftalık veriler, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin kullandığı kısa vadeli Türk Lirası kredilerin, toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içindeki payının yükseldiğini ortaya koyuyor.
Bu durum, ilgili şirketlerin kredi kaynaklarına erişimlerinin sürdüğünü göstermektedir. TCMB araştırmacıları, Merkez Bankası’nın 1 Ekim 2026’da makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve bankaların likidite yönetimini desteklemek amacıyla hayata geçirdiği düzenlemelerin bu olumlu tabloya katkıda bulunduğunu belirtiyor.
Analiz ayrıca, bu şirketlerin ortalama kredi maliyetlerinin diğer firmalara göre bir miktar yüksek seyretse de, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı bir düzeyde olmadığını ifade etti.
TASFİYE SÜRECİNDEKİ İLERLEMENİN ÖNEMİ
Analizin sonuç kısmında, yüksek fon maruziyeti olan şirketlerin ekonomideki payının sınırlı kalmasının, tasfiye sürecindeki firmaların karşılaşabileceği likidite sorunlarının ciddiyetini azaltmadığına dikkat çekildi.
Ek olarak, fon piyasasındaki değişimlerin reel sektör üzerindeki genel etkisinin sadece doğrudan yatırımlar üzerinden ele alınamayacağı belirtildi. Varlık fiyatlarındaki azalmalar, finansal şartlardaki sıkılaşma ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararlarını da olumsuz yönde etkileyebileceği vurgulandı.
TCMB’nin bankaların likidite yönetimini destekleyici önlemleri ile KOBİ’lerin ve özel sektör tahvil ihraççılarının finansmana erişimini kolaylaştıran düzenlemelerinin, olası riskleri sınırlamada etkili olabileceği ifade edildi. Ayrıca, tasfiye sürecinde kaydedilecek ilerlemenin, reel sektör üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılmasına katkıda bulunabileceği kaydedildi.
REKLAM
News
