REKLAM
İşçiler Malulen Emekliliğe Zorlanabilir mi? Maluliyet, Erken Emeklilik ve Maaş Hesaplamaları Hakkında Kapsamlı Bilgiler
Çalışma hayatında karşımıza çıkan en kritik konulardan biri de emeklilik süreçleri ve özellikle malulen emeklilik ile ilgili haklardır. İşçilerin zorla emekliliğe sevk edilip edilemeyeceği, sağlık sorunları nedeniyle emeklilik şartları ve emekli maaşlarının nasıl etkilendiği gibi sorular sıkça gündeme gelmektedir. Bu makalemizde, okuyucularımızdan gelen sorular ışığında, işçi ve memur emekliliği arasındaki farkları, malulen emeklilik koşullarını, emekli aylıklarının hesaplanma dinamiklerini ve gurbetçilerin kısmi emeklilik haklarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
**İşçiler Malulen Emekliliğe Zorlanabilir mi? Çalışmaya Devam Etme ve Emekli Aylığı Stratejileri**
Türkiye’de işçiler için zorunlu emeklilik uygulaması bulunmamaktadır. Devlet memurları yaş haddini doldurduklarında (genellikle 65, üniversite öğretim üyelerinde 67) memuriyetle ilişkileri kesilir ve hak kazanmışlarsa emekli edilirler. Ancak işçilerde durum farklıdır; yaşlılık aylığı, kişinin kendi talebi üzerine bağlanır. Ne Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) re’sen (kendiliğinden) emekli edebilir ne de işveren bir işçiyi emekliliğe zorlayabilir.
Malul aylığında ise süreç biraz daha özeldir. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, bir kişinin SGK nezdinde malul sayılabilmesi için kendisinin veya işverenin talebi üzerine sağlık kurullarınca düzenlenmiş bir rapor gereklidir. Bu raporda, çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybetmiş olanlar malul kabul edilir.
Hastaneler genellikle birden fazla hastalığı olanlar için her bir hastalığa ayrı engellilik oranı belirlerken, SGK malul aylığı veya engellilik nedeniyle emeklilik başvurularında tek bir hastalık için belirlenen çalışma gücü kaybı oranını esas alır. Bu durum, SGK’nın malul aylığı bağlama konusunda oldukça titiz davrandığını göstermektedir. Sağlık sorunları nedeniyle yüzde 60 veya üzerinde engellilik oranı belirlenmesi, doğrudan malul sayılacağınız anlamına gelmeyebilir. İşverenin sizin adınıza talepte bulunması ise ancak iş yerinde çalışamayacak durumda olduğunuzun açıkça anlaşılması halinde söz konusu olabilir. Örneğin, bir ameliyat geçirdiğiniz için işveren sizi durup dururken maluliyet raporu almaya zorlayamaz.
Emekli olmayıp çalışmaya devam etmek, özellikle yüksek brüt ücretle çalışanlar için avantajlı olabilir. Prime esas kazançların düşük olduğu dönemlerde bağlanan emekli aylığı düşük görünse de, brüt ücretin zamanla artması, emekli aylığınızda her ay anlamlı bir yükselişe neden olacaktır. Asgari ücretin 5,5 katı gibi yüksek bir brüt ücret üzerinden çalışmaya devam edildiği takdirde, emekli aylığı çok daha iyi bir seviyeye ulaşabilir. Bu nedenle, malul aylığı bağlatmaya hak kazansanız bile çalışmaya devam etmek, uzun vadede daha yüksek bir emekli aylığı getirisi sağlayabilir. Emeklilikte 60 yaşa tabi olmanız durumunda, malul aylığı bağlatma veya engellilik nedeniyle erken emekli olma hakkınızı ilerleyen yıllarda kullanmayı düşünebilirsiniz. Bu durumda, öncelikle SGK’ya başvurarak bir rapor almanız ve bu rapor doğrultusunda hareket etmeniz gerekecektir.
**SSK’dan Emekli Hekimlerin Aylığı Neden Düşük? Hesaplamadaki Temel Yanlışlıklar ve Çözüm Önerileri**
“Emeklilikte hizmet birleştirmesi zorunlu mu?” gibi sorularla birlikte, özellikle SSK’dan emekli olan hekimlerin aylıklarının düşük hesaplanması konusu sıkça gündeme gelmektedir. Bu hesaplamadaki temel yanlışlık, maalesef mevcut kanunlardan kaynaklanmaktadır. Önce memur olarak çalışıp sonradan BAĞ-KUR veya SSK statüsünde çalışarak bu statülerden emekli olanların aylıkları, Emekli Sandığı’ndan emekli olan emsallerine göre çok daha düşük seviyelerde kalabilmektedir.
Emekli Sandığına tabi emekli olanların aylıkları, mesleklerine ve ek göstergelerine göre belirlenirken, bir kişi önce memur olarak çalışıp sonra SSK veya BAĞ-KUR’dan emekli olunca mesleğinin ve ek göstergesinin önemi kalmamaktadır. Sadece prime esas kazançlar dikkate alınır. Memurların kazançlarının tamamı prime esas kazanca dahil edilmediği için, SSK veya BAĞ-KUR’dan bağlanan emekli aylığı da doğal olarak düşük kalır.
İkinci bir sorun ise BAĞ-KUR veya SSK’ya tabi hekimlerin prime esas kazançlarının düşük gösterilmesinden kaynaklanır. Hizmet dökümlerinde BAĞ-KUR’lu çalışılan dönemlerde prime esas kazancın asgari ücret olarak gösterilmesi veya SSK’lı çalışılan dönemlerde asgari ücretin 1,5 – 2 katı düzeyinde kalması, bağlanan emekli aylığının düşük olmasına yol açar.
Emekli Sandığından emekli olan emsal hekimlere çok daha yüksek aylıklar (örneğin uzman hekimlere 90.824 TL) bağlanabilmektedir. Bu aylıkların önemli bir kısmı, hekimlere özel getirilmiş olan ilave ödemelerden kaynaklanmaktadır. Kamuda çalıştıktan sonra ayrılarak SSK veya BAĞ-KUR’dan emekli olan hekimlerin de kamuda çalıştıkları süreyle orantılı olarak bu ilave ödemeden yararlanabilmesi gerektiği yönünde güçlü bir görüş bulunmaktadır. Emekli Sandığına tabi hekimlerin söz konusu ödemeleri alabilmesi için 25 yıllık çalışma süresi aranırken, kamuda 19 yıl çalışmış bir hekimin de ilave ödemenin 19/25’i oranında bir kısmını alabilmesi, emekli aylığını kayda değer şekilde artıracaktır. Bu konuda hakkaniyetin sağlanabilmesi için bir kanun değişikliği yapılması elzemdir.
**Gurbetçiler Kısmi Emeklilikten Yararlanabilir mi? Almanya Örneği ve Emekli Sandığı Hakları**
Yurt dışında yaşayan gurbetçiler için Türkiye’deki emeklilik hakları, özellikle kısmi emeklilik seçenekleri merak konusudur. Almanya’dan gelen bir okuyucumuzun durumu üzerinden bu konuyu ele alalım: 1967 doğumlu ve hem SSK hem de Emekli Sandığı hizmetleri bulunan bir gurbetçi, sonrasında Almanya’da işçi olarak çalışmaya devam etmiştir. SGK il müdürlüğünden aldığı bilgide, Emekli Sandığı’ndan emeklilikte 9000 gün arandığı için Emekli Sandığı’ndan emekli olamayacağı, SSK ve BAĞ-KUR’dan eksik günlerini borçlanarak emekli olabileceği söylenmiştir.
Ancak, bu durumda farklı bir seçenek olan kısmi emeklilik hakkı devreye girebilir. 8,5 yıl devlet memurluğu yapmış olan okuyucumuzun, 1983-1987 yılları arasındaki SSK çalışmalarıyla birlikte toplamda 3600 prim günü varsa, Emekli Sandığı’ndan kısmi emeklilik hakkından yararlanabilir.
5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na göre, ilk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayanlar, 10 yıl hizmet süresi (3600 prim günü) ve 60 yaş koşulunu yerine getirerek kısmi emekli olabilirler. Okuyucumuzun doğum tarihine göre 60 yaşını tamamladığı tarihten itibaren Emekli Sandığı’na kısmi emeklilik başvurusu yapması mümkündür.
Bu kısmi emeklilik seçeneğinin önemli bir avantajı, yurt dışı borçlanması yapmaya gerek kalmadan emekli olunabilmesidir. Böylece, emekli aylığı kesilmeden hem yurt içinde hem de yurt dışında çalışmaya devam etme imkanı doğar. Bu durum, özellikle yurt dışında yaşamaya devam eden ve ek gelir elde etmek isteyen gurbetçiler için cazip bir seçenek sunmaktadır.
REKLAM
News
