Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve araç kiralama sektöründe önemli değişiklikler getiren “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kapsamlı yeni düzenleme, araç kiralama firmalarının faaliyet koşullarından, kiralanabilecek taşıtların özelliklerine, depozito uygulamalarından dijital ilan platformlarının sorumluluklarına kadar birçok alanda yeni standartlar ve kurallar belirliyor. Sektörü ve tüketicileri yakından ilgilendiren bu yönetmelik, araç kiralama süreçlerine şeffaflık, güvenlik ve düzen getirerek sektörün daha nitelikli hizmet sunmasını hedefliyor.
Araç Kiralama Faaliyetleri İçin Yetki Belgesi ve Personel Şartları
Yeni yönetmelik uyarınca, ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan tüm işletmelerin zorunlu olarak ‘yetki belgesi’ alması gerekecek. Bu belgeyi edinebilmek için işletmelerin vergi mükellefi olması ve ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması şartı aranacak. İşletmelerin kiralama süreçlerinden sorumlu olacak personelin, yani kiralama sorumlusunun da belirli niteliklere sahip olması bekleniyor: 18 yaşını doldurmuş olmak, en az ilköğretim mezunu olmak ve mesleki yeterlilik belgesine sahip bulunmak bu şartlar arasında yer alıyor.
Kiralık Araçlarda Yeni Yaş, Kilometre ve Durum Sınırlamaları
Yönetmelik, kiralanabilecek araçların yaşına ve kilometresine önemli kısıtlamalar getiriyor. Klasik araçlar dışında, 6 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek. Kilometre sınırlaması ise elektrikli araçlar için maksimum 300 bin kilometre, diğer tüm araç tipleri için ise 180 bin kilometre olarak belirlendi. Ayrıca, ağır hasar kayıtlı, muayenesi geçerli olmayan veya zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların kiralanması yasaklandı. Periyodik bakımları zamanında yapılmayan araçların ise bakımları tamamlanmadan kiraya verilmesi mümkün olmayacak, bu da araç güvenliği ve bakım standartlarını yükseltmeyi amaçlıyor.
Araç Kiralama Filoları İçin Bölgesel Asgari Araç Sayısı ve Çevre Dostu Araç Zorunluluğu
Araç kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari araç sayısı, faaliyet gösterilen bölgenin nüfus yoğunluğuna göre farklılık gösterecek. Büyükşehirlerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 araçlık bir filoya sahip olması gerekecek. Bu filonun en az 5 aracının işletme adına tescilli olması ve en az 2 aracının hibrit veya yalnızca elektrik motorlu olması şart koşuldu. Ayrıca, hibrit veya elektrikli araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması teşvik ediliyor. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 5 araçlık filo şartı uygulanacak ve bu araçların en az 2’sinin işletme adına tescilli olması gerekecek. Bu düzenleme, çevre dostu araç kullanımını artırmanın yanı sıra yerel üretimi desteklemeyi de amaçlıyor.
Araç Kiralamada Depozito Uygulamalarına Şeffaf ve Adil Sınırlamalar
Yeni düzenlemeyle birlikte, araç kiralamalarında alınabilecek depozito tutarına net bir üst sınır getirildi. 6 gün ve daha kısa süreli kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek. Depozitonun iadesi de belirli bir süreye bağlandı: kira sözleşmesinin sona ermesi ve aracın iade edilmesinin ardından 7 gün içinde kiracıya iade edilmesi zorunlu hale getirildi. Kiracıdan depozito karşılığında çek, senet, teminat mektubu veya benzeri borç doğurucu belgeler alınması kesinlikle yasaklandı. Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacak; kiracıdan hasar bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyetinin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi şartı getirildi.
Dijital İlan Platformlarına ve Kiralık Araç İlanlarına Yönelik Yeni Yükümlülükler
Yönetmelik, ilan platformları ve aracı platformlara da yeni ve önemli yükümlülükler getiriyor. Bu platformlar, yetki belgesi bulunmayan işletmelerin üyelik veya kayıt işlemlerine izin veremeyecek. Ayrıca, ilan yayımlanmadan önce işletmenin ilana konu aracı kiralama yetkisinin bulunduğunu doğrulamak zorunda olacaklar. Kiralık araç ilanlarında bulunması gereken bilgiler de detaylandırıldı: ilanlarda aracın markası, ticari adı, cinsi, tipi, model yılı, enerji türü, donanım, segment ve kilometre bilgilerinin yanı sıra, aracın detaylı görsellerinin de yer alması zorunlu kılındı. Bu sayede, tüketicilerin doğru ve eksiksiz bilgiye ulaşması hedefleniyor.
Ön Ödemeli Rezervasyonlarda Tüketici Hakları ve Ek Hizmet Kısıtlamaları
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicilerin hakları, yeni yönetmelikle daha güçlü bir şekilde düzenlendi. Rezervasyonun, araç teslim saatinden önceki 24 saat dışında iptal edilmesi halinde tüketiciden iptal bedeli alınamayacak. Rezervasyon kapsamında ödenen kira ve diğer hizmet bedelleri ile depozitonun iadesine ilişkin işlemler de iptal tarihini izleyen 7 gün içinde yapılacak. İşletmelerin, kiralama hizmetini ek sigorta, kasko veya hasar güvencesi gibi başka bir mal veya hizmeti satın alma şartına bağlaması yasaklandı. Kiracının talep etmesi halinde çocuk bağlama sistemi (çocuk koltuğu) sağlanacak; trafik, güvenlik ve mevsim koşullarının gerektirdiği durumlarda araçlarda kış lastiği kullanılması zorunluluğu getirildi.
Yeni Yönetmeliğin Yürürlük Tarihi ve Geçiş Süreçleri
“Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik”, 1 Ocak 2027 tarihinde tam olarak yürürlüğe girecek. Halen sektörde faaliyet gösteren işletmeler için ise belirli bir geçiş süreci öngörüldü: bu işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmesi için 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması gerekecek. Mevcut işletmeler açısından bazı araç sayısı ve araç niteliklerine ilişkin şartların uygulanması için ise 1 Ocak 2028’e kadar ek süre tanınacak. Bu geçiş süreleri, sektörün yeni düzenlemelere uyum sağlamasına olanak tanımayı ve olası aksaklıkları minimize etmeyi hedefliyor.
News
