Bakanlık yeni taslağı hazırladı: Yaş ve kilometre sınırı geliyor

Ticaret Bakanlığı’nın liderliğinde, Türkiye otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir pazar yapısı oluşturma ile tüketici memnuniyetini en üst düzeye taşıma hedefleri doğrultusunda önemli adımlar atılıyor. Bu kapsamda araç kiralama sektörü de mercek altına alındı.

Ülke ekonomisi için stratejik değeri olan motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe hizmet kalitesini artırmak, kayıt dışı faaliyetleri engellemek ve tüketici mağduriyetlerine son vermek amacıyla “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı” hazırlandı. Kamuoyunun ve sektör paydaşlarının görüşlerine açılan bu taslak, sektörde köklü değişiklikler vaat ediyor.

Yeni yönetmelik taslağı, araç kiralama faaliyetlerini kurumsal bir çerçeveye oturtmayı hedefleyerek hem işletmelere hem de kiralanacak taşıtlara yönelik yeni standartlar ve kurallar belirliyor. Şeffaf ve hesap verebilir kiralama süreçleri, net sözleşme koşulları ve araçların teknik yeterliliklerinin yükseltilmesi sayesinde, tüketiciler çok daha etkin bir şekilde korunacak. Bu düzenleme, sektörde adil rekabet ortamının tesis edilmesine büyük katkı sağlayacak. Yönetmelik taslağı özellikle bireysel tüketicilerin gerçekleştirdiği kısa süreli araç kiralama işlemlerini kapsarken, işletmeler arası ve uzun dönemli kiralama faaliyetleri bu kapsamın dışında tutulmuştur.

Araç Kiralama İşletmeleri İçin Yetki Belgesi ve Dijital Takip Sistemi

Taslak uyarınca, ticari amaçla taşıt kiralayan tüm işletmelerin zorunlu “araç kiralama yetki belgesi” alması gerekecek. Bu belgeye sahip olabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, iş yerlerinin sadece kiralama faaliyetine tahsis edilmiş olması ve düzenli vergi mükellefiyetini sürdürmesi şartları aranacak.

Ayrıca, kiralama faaliyetlerini yürüten sorumlu personelin en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlar nedeniyle hüküm giymemiş olması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) onaylı “Seviye 4” yeterlilik belgesine sahip olması şartları getiriliyor. Bu adımla sektördeki profesyonellik seviyesi artırılacak.

Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama süreçlerini ve kiralanan araçları etkin bir şekilde takip ve kontrol etmek amacıyla “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi”ni (MKTS) hayata geçirecek. Yetki belgesi başvuruları ve tüm belgelendirme süreçleri artık bu dijital sistem üzerinden yürütülecek, böylece bürokratik işlemler kolaylaşacak ve denetimler güçlenecek.

Kiralık Araçlarda Yaş, Kilometre ve Çevre Dostu Standartlar

Tüketici güvenliğini ve hizmet kalitesini daha da ileriye taşımak amacıyla kiralanacak taşıtlar için yaş, kilometre ve çevresel özellikler gibi niteliksel sınırlar belirleniyor. Bu sayede kiralanan araçların daha yeni ve bakımlı olması sağlanacak.

Klasik araçlar dışında, 5 yaşını geçmiş veya 100 bin kilometreyi aşmış taşıtların kiraya verilmesi yasaklanacak. İşletmelerin ise en az 5’i kendi mülkiyetinde olmak üzere, toplamda en az 10 adet araca sahip olması şartı getiriliyor.

Özellikle büyükşehirlerde faaliyet gösteren araç kiralama firmaları için filolarında en az 2 adet hibrit veya elektrikli taşıt bulundurma zorunluluğu getiriliyor; bu araçlardan birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla hem çevre dostu ulaşım modelleri teşvik edilecek hem de yerli üretim desteklenecek.

Depozito ve İptal Hakkı: Tüketici Mağduriyetlerine Son

Yönetmelik taslağı, araç kiralama sözleşmelerinde ve ödeme süreçlerinde sıkça rastlanan tüketici mağduriyetlerini engellemek için önemli maddeler içeriyor. Buna göre, işletmelerin alabileceği depozito tutarı sınırlandırılıyor: 1-6 günlük kiralamalar için en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalar için ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek. Depozitodan hangi durumlarda kesinti yapılabileceği de yönetmelikle açıkça belirlenecek. Tüketicilerin en büyük şikayetlerinden biri olan depozito iadesi sorununa da çözüm getiriliyor; aracın iade edilmesini takip eden 7 gün içinde depozitonun eksiksiz iadesi zorunlu kılınıyor.

Ön ödemeli araç kiralama rezervasyonlarında, tüketicilere teslimat saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeksizin ve herhangi bir kesinti yapılmaksızın rezervasyonu iptal etme hakkı tanınacak. Bu sayede tüketiciler, planlarında oluşabilecek değişikliklere karşı güvence altına alınıyor.

Olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek, depozitodan da bu gerekçeyle kesinti yapılamayacak. Bu madde, adil kullanım prensibini güçlendiriyor.

Güvenli ve Donanımlı Kiralık Araçlar: Bakım, Sigorta ve Ek Hizmetler

Mevsim şartlarına göre kiracının talebi halinde işletmelerin kış lastiği sağlaması zorunlu olacak. Periyodik bakımları zamanında yapılmamış taşıtların kiraya verilmesi kesinlikle engellenecek. Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilerek, kiracının bu haklardan ek ücret veya şarta tabi olmadan yararlanması sağlanacak. Ayrıca, kiralama işletmelerine, olası hasar veya arıza durumlarında kiracının 7/24 kolayca ulaşabileceği bir iletişim ve bildirim altyapısı kurma yükümlülüğü getiriliyor.

İşletme ile kiracının karşılıklı mutabakatı dışında, mahkeme kararı olmaksızın kiracıdan “değer kaybı” adı altında herhangi bir ek ücret talep edilemeyecek. Bu madde, sektördeki keyfi uygulamaları ortadan kaldırarak tüketiciyi haksız mağduriyetlerden koruyacak.

Kiracının talebi durumunda, bebek koltuğu, navigasyon cihazı ve hızlı geçiş sistemi (HGS) gibi ek hizmetlerin işletme tarafından ücretsiz olarak sağlanması zorunlu hale getirilecek. Bu da kiralama deneyimini daha konforlu ve eksiksiz kılacak.

İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, artık taşıt kiralama ilanı yayımlayan işletmelerin “araç kiralama yetki belgesi”ne sahip olup olmadığını denetlemekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlarda ilan vermesine izin verilmeyecek. Sektörün bu yeni düzenlemeye uyum sürecini kolaylaştırmak amacıyla, mevcut işletmelere yetki belgesi almak için 1 Ocak 2027 tarihine kadar bir geçiş süresi tanınıyor.