Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz: Türkiye, son 23 yılda alt orta gelirden üst orta gelire yükseldi

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) ev sahipliğinde düzenlenen Teknoloji Ekosistemi Stratejik Diyalog Toplantısı’nda önemli açıklamalarda bulundu. Yılmaz, küresel ekonomik güç dengelerinin değiştiğini, jeopolitik gerilimlerin arttığını ve eş zamanlı olarak büyük bir teknolojik dönüşüm sürecinden geçildiğini vurguladı.

Yapay zekanın (YZ), yatay bir teknoloji olarak öne çıktığını belirten Yılmaz, bu teknolojinin sadece dijitalleşmenin bir bileşeni olmadığını, aksine “elektriğin icadına benzer şekilde” tüm alanlara sirayet eden dönüştürücü bir güç olduğunu ifade etti. Kamu yönetiminden enerjiye, sağlıktan tarıma kadar geniş bir yelpazede YZ’nin dönüştürücü etkilerinden bahsetti.

Türkiye’nin genel kalkınma stratejilerini belirlerken bu küresel dönüşümleri dikkate aldığını dile getiren Yılmaz, 12. Kalkınma Planı’nın temelini dijital ve yeşil dönüşümün oluşturduğunu hatırlattı. Dijital dönüşüm vizyonlarının, işlem gücü kapasitesini artırma, veri altyapısını güçlendirme ve teknoloji yatırımlarını bütüncül bir yaklaşımla büyütme perspektifine dayandığını anlattı.

Yeni teknolojilerin bir yandan verimlilik artışı, rekabet gücü ve yenilikçilik kapasitesi sağlarken, diğer yandan iyi yönetilemezse kapsayıcı ve insan odaklı kalkınma açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti. Yılmaz, bu teknolojilerin toplumun geneline yayılamaması durumunda “dijital uçurumun” derinleşerek sosyal eşitsizlikleri artırma riskinin bulunduğunu belirtti. Bu riski bertaraf etmek için yapay zekayı eğitim sisteminden başlayarak tüm topluma ve KOBİ’lere yaygınlaştırmanın önemine değindi. Bu bağlamda, dijital, yeşil ve sosyal dönüşümden oluşan “üçüz dönüşüm” yaklaşımının daha anlamlı olacağını ifade etti.

**Orta Gelir Tuzağını Aşma ve Üst Lige Yükselme Stratejileri**

Sanayi politikalarında yapay zeka ve teknolojiyi önceliklendirdiklerini belirten Yılmaz, Türkiye’nin kalkınma yolculuğunda kritik bir eşikte, yani “orta gelir tuzağında” olduğunu kaydetti. Orta gelir tuzağını, işçilik maliyetlerinin gelişmekte olan ülkelere göre yükseldiği ancak yüksek teknolojiye sahip ülkelerle rekabet edememe durumu olarak açıkladı. Bu açmazdan çıkışın yolunun daha yüksek teknoloji ve katma değerle mümkün olduğunu vurguladı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’nin Dünya Bankası sınıflandırmasına göre ilk kez 2025 yılında üst gelir grubuna adım atacağını duyurdu. Son 23 yılda alt orta gelirden üst orta gelir seviyesine yükselen Türkiye’nin, şimdi yüksek gelirli ülkeler ligine geçiş sürecinde olduğunu ve bunu kalıcı kılmak için katma değeri artıran, yenilikçi ve girişimci bir yapıyı güçlendirmesi gerektiğini belirtti.

**Yapay Zeka Çağında İnsan Odaklı Yaklaşım ve Uluslararası İş Birliği**

Yılmaz, gelecek dönemde ekonomide yapay zeka ve dijitalleşmenin çok daha merkezi bir konumda olacağını ifade etti. Sanayi Bakanlığı’nın 30 milyar dolarlık HİT-30 programı kapsamında, 3.1 milyar doların veri merkezi ve yapay zeka stratejik yatırımlarına ayrıldığını, KOBİ’ler ve start-up’lara finansal destekler sunulduğunu aktardı. Ayrıca, Büyük Dil Modeli çalışmaları yürütüldüğünü ve Avrupa Komisyonu, OECD, NATO gibi uluslararası platformlarda da çalışmaların sürdürüldüğünü söyledi.

Büyük ölçekli veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka yatırımlarını destekleyecek hukuki ve etik bir çerçeve geliştirme gayretinde olduklarını belirten Yılmaz, kişisel verilerin korunmasından siber güvenliğe, milli güvenlik ve savunma meselelerine kadar geniş bir perspektifle hareket ettiklerini açıkladı. Yapılacak düzenlemelerin piyasanın dinamizmini köreltmeyen, aksine öngörülebilirlik sağlayan çerçeve düzenlemeler niteliğinde olması gerektiğini vurguladı.

Tüm teknoloji ve ekonomik politikalarda insanı merkeze alan bir anlayışın önemine değinen Yılmaz, “Yapay zeka çağında da olsak bu çağı gerçek insanlarla, doğal zekalarla yaşayacağız. Dolayısıyla, bütün bunların insanlığa, etik değerlere, refaha, özgürlüğe ve demokratik standartların gelişimine hizmet etmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’nin ilk Yapay Zeka Strateji Belgesi’nin 2021-2025 dönemi için hazırlandığını hatırlatan Yılmaz, bu alandaki çalışmaların sonuçlarının görüldüğünü, Türkiye’nin 2021’de Yapay Zeka Endeksi’nde 44. sıradayken 2024’te 34. sıraya yükseldiğini belirtti. Ancak bu seviyenin yeterli olmadığını, daha ileriye taşınması gerektiğini ifade etti.

**Güvenlik ve İnovasyonu Dengeleme Sanatı**

Siber Güvenlik Başkanlığı aracılığıyla güvenlik ve teknolojik gelişim boyutlarının aynı kurumsal yapı içinde dengelendiği bir yaklaşımın hayata geçtiğini dile getiren Yılmaz, “Bir yandan güvenlik, diğer yandan yenilik ve ilerleme. İkisini aynı anda başarmak durumundayız. Asıl maharet de bu” dedi. Birden fazla hedef olduğunda dengelerin iyi korunmasının önemini vurgulayarak, güvenli ve yeniliklere açık bir sistemin ancak hep birlikte kurgulanıp geliştirilebileceğini belirtti.

Yılmaz, bu kritik konularda kamu, iş dünyası ve yeni girişimler arasındaki istişarelerin süreklilik arz etmesinin hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.